Bor ürünleri
tarım ve ormancılıkta yaygın kullanılmakta olup temel olarak:
1. Gübre: Mikrobesleyici; düşük konsantrasyonlarda direkt veya karışım
olarak,
2. Herbisit: yabani/istenmeyen bitki kontrolü, yüksek konsantrasyon
uygulaması,
3. Pestisit: Böcek/haşere kontrolü; yüksek konsantrasyon uygulaması,
4. Ahşap koruma: yüksek konsantrasyon uygulaması
amaçlı kullanılmaktadır.
Bor, bitkiler için toprakta bulunması gerekli bir element olup, besinlerin
ve suyun bitkilerin bünyesinde taşınmasına yardımcı olması sayesinde
bitkilerin büyümesinde, gelişmesinde, ürün vermesinde ve çekirdek
oluşturmasında önemli rol oynamaktadır. Bitkilerin bor ihtiyaçları,
miktarsal açıdan çok düşük olmasına rağmen bor eksikliği durumunda
bitkilerin gelişimi ve ürün rekoltesi aşırı derecede olumsuz
etkilenmektedir.
Boraks dekahidrat ve boraks pentahidrat en çok kullanılan ve tanınan borlu
gübrelerdir. Sodyum boratlar toprağa doğrudan verildiği gibi kolay çözünür
olmaları nedeni ile püskürtülerek de bitkilere başarılı bir şekilde
uygulanmaktadır. Borik asitin kullanılması sınırlıdır. Doğal olarak oluşan
ve bir kalsiyum borat bileşiği olan kolemanit çözünürlüğü az olması nedeni
ile özellikle kumlu topraklarda kullanılmakta ve sodyum boratlara göre daha
uzun süre toprakta kalmaktadır.
Tarım uygulamaları için özel olarak üretilen disodyum oktaborat tetrahidrat
(DOT), geleneksel bor ürünlerine (boraks dekahidrat ve borik asit gibi) göre
çok daha hızlı bir çözünürlüğe sahip olmasından dolayı en çok tercih edilen
bor ürünüdür.
Bu ürünler geleneksel olarak katı şekilde doğrudan toprağa verilmekte ve
topraktaki nemli ortamda çözülerek bitkilerin köklerince alınabilmektedir.
Ancak, gerek bazı bitkilerin boru, yaprakları yoluyla daha iyi almaları
gerekse bazı durumlarda püskürtme yönteminin daha başarılı bir gübreleme
yolu olması nedeniyle bor ürünleri bitkiler üzerine püskürtülerek de
uygulanabilmektedir. Toprağa verilecek bor miktarı; bitkiye, gübrenin
verilme şekline, yağış miktarına, kireçlenme durumuna ve toprağın organik
madde kapsamına bağlı olarak değişir.
Düşük oranlarda kullanılan bor, bitkiler için gerekli olup yüksek
konsantrasyonlarda ise toksik etkiye sahiptir. Bor, bu özelliğinden dolayı
yabani ot kontrolünde herbisit olarak kullanılmaktadır. Özellikle kara ve
demiryolu kenarlarındaki yabani otların temizlenmesinde etkin olarak
uygulanmaktadır. Borlu yabani ot temizleyiciler, borat ve borik asit ile
üretilmekte genellikle de sodyum klorat ve diğer öldürücü kimyasallarla
karıştırılmaktadır. Benzer şeklide bor ürünleri böcek/haşere ile mücadelede
pestisit, mantar ve benzerlerinden ahşap malzemeleri korumak için ahşap
koruma amacıyla fungusit olarak kullanılmaktadır.